Çorum
İli, tarihin derinliklerinden günümüze dikkate değer izler taşıyan bir bölgedir.
Her tarafında en eski tarihlerden bu güne kadar gelmiş değişik medeniyetlere ait
katıntılara rastlanır. Hititler Anadolu egemenliğine bu bölgeden başlamışlardır.Bölgede bu uygarlık kalıntıları bitişik veya üst üste bulunmaktadır. Bir Hitit
höyüğü yanında bir Frig, Roma, Bizans devri mezarı veya taban mozaikleri, diğer
yanda Selçuklu Kervansarayına ait yıkınt yerleri ve onun yanında Osmanlı
eserleri:ne rastlamak mümkündür.Çok sayıda tarih öncesi devrin en belirgin özelliğini taşıyan tabii ve yapma
mağaralar mevcuttur. Yazılı tarih öncesi ve sonrası uygarlıkların kalıntıları,
yapılan kazılarla gün ışığına çıkmakta ve Çorum bölgesinin uygarlık tarihinde
eski bir medeniyet merkezi olduğunu göstermektedir
DEVAMI...
Evlenme çağına gelen gençlerin eş
seçimlerinde ailelere önemli görevler düşmektedir. Evlenmek isteyen damat adayı
bu durumu annesıne söyler. İstenecek kız aile tarafından bulunup, beğenildikten
sonra damat adayı kız evine götürülür ve kız gösterilir. Eğer damat adayı kızı
beğenirse kız evine haber gönderilip fikirleri sorulur, kızı istemeye
gelecekleri haber verilir. Kız evide kızlarının ve yakınlarının fikirlerini
aldıktan sonra söz kesme (kahve içme) tarihi belirlenir.
Çorum'da söz kesmenin diğer bir adı "kahve içme" veya "şerbet içme" dir. Her iki
tarafta birinci derece yakın akrabalarına haber verir. Dünürcüler bir kez daha
"Allah'ın emri peygamberin kavli üzerine" kızlarını oğullarına istemeye
geldiklerini söylerler. "Evet" cevabı alındıktan sonra kavveler
içilir, dua edilir. Oğlan ve kıza söz yüzükleri takılır. Nişan tarihi
kararlaştırılır.Nişan çoğunlukla cumartesi veya pazar günü kız evinde yapılır. Akraba veya
komşul ara ağızdan veya davetiye ile haber verilir.
Eskiden bu işi yaşlı
kadınlar yapar ve bunlara "okuyucu" denirdi Nişandan bir gün önce erkek evi, kız
evine baklava, et, kuruyemiş, şerbet ve kızın nişanda giyeceği kıyafeti gönderir
Nişan günü kız evinde gelenlere yemek verilir. Gelenler kıza takı takarlar.
Kaynana tarafından gelinin yüzüğü takılır. Nişanlılık süresinde bayram veya
Hıdrellez günleri olursa hediyeler gönderilir.
DEVAMI...
Çorum ağzının, fonetik (ses bilgisi)
bakımından batı şivesine ( Bugünkü İstanbul ağzına ) uymayan çok sayıda farklı
kelimeleri vardır. Bu kelimeleri ait oldukları gruplarda toplayarak köklerde,
eklerde, fiillerde göze çarpan özelliklerini görmek mümkündür.
Ünlüler
a : e
Dene - tane, ecik - azıcık, meşrebe - maşraba,
Madeniz - maydonoz, emme - ama,
eyvaz - üvez
e : i
lalin - lalın, ilahne - lahana, iyer - eyer,
özeni özeni - özene özene,
neni - ninni, heşle - hiçle
a : o
Fiston - Fistan
DEVAMI...

Acı baldırcanı , kırağı çalmaz,
Acıkan doymam sanır
Büyük dağın büyük dumanı olur,
Çirkin bürünür güzel görünür
Çok söyleme arsız olur, aç koyma hırsız olur
Çivi çiviyi; su sancıyı söker
Değirmene vardım derdim yanmaya, değirmen başladı çır çır dönmeye
Düşman düşmana küçük taş atmaz
DEVAMI...

ÇORUM MANTISI:
İçleri kıyma konulup kapatılan mantılar tek sıra halinde bir tepsiye dizilir, kısık ateşte kızartılır, yoğrulmuş olan mantının hamurundan küçük bir hamur açılıp kızaran mantıların üzerine kapatılır. Salçalı, tereyağlı, et suyu ile hazırlanan sos bu hamurun üzerine dökülür. Biraz kaynadıktan sonra üzerindeki yufka ters çevrilir. Daha sonra ocaktan indirilip bıçakla kesilir ve servis yapılır.
DEVAMI...

Kuruyemişlerin hemen hepsi yaş sebze
veya meyvelerin kurutulması, bazılarının da bir kere kavrulması ile yenebilecek
kıvama gelir. Çorum'un meşhur sarı leblebisinde ise durum biraz farklıdır.
Leblebi zaten kuru olan nohuttan yapılır. Nohutun leblebiye dönüşmesi bir buçuk
aylık bir emeğin ürünüdür.Tarihi dükkanlarda, tek kavrumluk leblebiler çuvallardan tenekelere, oradan
leğenlere dolduruluyor. Odun ateşi ile yeterli sıcaklığa ulaşan fırına aktarılan
leblebiler son kavurmadan sonra tekrar çuvallara doldurularak dumanı üstünde
satışa sunulur.
DEVAMI...
|